Hoe licht u beïnvloedt
Net als dieren zijn mensen gevoelig voor de veranderingen in daglicht veroorzaakt door de seizoenswisselingen. Veel mensen merken dat ze meer eten en slapen tijdens de winter; ze hebben onverklaarbare stemmingswisselingen en kunnen zich moeilijk concentreren of kunnen hun bed niet uitkomen. Sommige mensen krijgen overmatig veel trek in 'troosteten' dat rijk is aan suiker en koolhydraten, zoals pasta en chocola. Zij komen daardoor ook vaak een paar kilo's aan in de winter.

Winterblues en winterdepressie
Als deze symptomen zich voordoen in de herfst en winter, worden ze de 'winterblues' genoemd. Winterblues, ook wel bekend als herfstmoeheid, voorjaarsmoeheid is een mildere variant van winterdepressie. Winterblues treedt op van september tot maart, gedurende de donkere dagen van het jaar. Maar liefst 60% van de mensen heeft last van een of meerdere winterblues symptomen, terwijl slechts 2% aan een echte winterdepressie lijdt. Daarbij treden vergelijkbare verschijnselen op, maar dan heviger. Kijk op de site van Philips voor een winterblues-test

Winterblues heeft niets te maken met ras, huidskleur of sociale status. Geslacht lijkt echter wel een rol te spelen. Zover we weten hebben maar liefst twee keer zoveel vrouwen als mannen last van winterblues.  

Door het gebrek aan voldoende daglicht kunnen de volgende klachten optreden:
- (extreme) vermoeidheid
- abnormaal veel behoefte aan slaap, een langere slaapduur en vaak toch uitgeput wakker worden
- somberheid, onevenwichtigheid en zelfs depressie
- concentratieproblemen
- minder behoefte aan sociale kontakten
- prikkelbaarheid
- onverklaarbare spierpijn en aandoeningen die in het voorjaar weer zijn verdwenen.  

In Nederland ligt het percentage personen met een "winterdepressie"-ziektebeeld op 3% van de bevolking. Deze tijdelijke gemoedstoestand gaat soms gepaard met een ongeremde honger naar zoetigheid of koolhydraten, wat vaak weer een ongewenste gewichtstoename met zich mee brengt.

In het voorjaar volgt vaak een hoera-stemming. We doen weer mee aan allerlei activiteiten en hebben een betere gezondheid. We borrelen over van energie, hebben minder uren slaap nodig dan in de winter en raken het overgewicht vaak vanzelf weer kwijt.

Waarom u licht nodig hebt
Licht -of de afwezigheid ervan- veroorzaakt biochemische veranderingen in ons lichaam die van invloed zijn op ons algemene gevoel van welbevinden. Licht wordt uitgedrukt in lux, een eenheid die de intensiteit van licht aangeeft. In de winter is de lichtintensiteit vaak veel lager dan in de zomer - op een grijze winterdag varieert de intensiteit tussen de 2.000 and 10.000 lux, terwijl in de zomer de intensiteit al gauw op kan lopen tot 100.000 lux. Bovendien zitten we in de winter vaak binnen, thuis of op het werk, waar kunstlicht een nog lagere intensiteit levert van slechts 0-500 lux.

Veel medische wetenschappers zijn het erover eens dat een gebrek aan licht, d.w.z. licht met een bepaalde intensiteit, ons minder energiek kan doen voelen. Hoewel er nog steeds gezocht wordt naar het precieze verband, is er overtuigend bewijs dat regelmatige blootstelling aan een extra hoeveelheid helder licht ons positiever en energieker doet voelen. Er bestaan een aantal theorieën over de manier waarop helder licht biochemische veranderingen in ons lichaam veroorzaakt en hoe dit van invloed is op ons welbevinden:

Andere onderzoeksrapporten relateren winterblues aan een onvermogen om onze biologische klok in de winter bij te stellen. Instinctief richten wij ons leven in volgens onze interne (dagelijks repeterende) klok, die een ritme heeft van iets minder dan 25 uur. In het dagelijks leven zijn wij echter gedwongen een strak schema van 24 uur per dag te volgen. In de winter zijn mensen die gevoelig zijn voor de vermindering van licht niet in staat om het ontbrekende uur te compenseren.

Indicaties voor lichttherapie:

• Winterdepressie (SAD)
  (Seasonal Affective Disorder), wintertype
• Circadiane slaapstoornissen
  Dag/nachtritme slaapstoornissen
  (Delayed Sleep-Phase Syndrome)
• Ploegendienst-syndroom, Jet-lag
• Sub-syndromale SAD, wintertype
  Vooral in de herfst en winter optredende klachten over de psychische gezondheid met een duidelijke afname van het energieniveau en:
     -  Verminderd algeheel welbevinden
     -  Verminderd prestatieniveau
   

Zoals reeds eerder aangehaald, is de directe samenhang tussen het zich blootstellen aan het natuurlijke licht en de biologische functies in ons lichaam, onomstreden. Onderzoekingen bij patiënten met seizoenafhankelijke veranderingen van hun psychische gesteldheid en bij patiënten met stoornissen van de lichaamsfuncties als gevolg van jet-lag en ploegendienst worden pas in de afgelopen jaren systematisch gedaan.